Latinica / Ћирилица / English
Agencija za akreditacija Agencija za akreditacija Agencija za akreditacija Agencija za akreditacija Agencija za akreditacija

AMBROZIJA

Ambrozija – Ambrosia artemiisifolia u narodu poznata kao limundžik, opaš, ili fazanuša je jednogodišnja korovska biljka koja se sreće na različitim tipovima zemljišta. Staništa ambrozije su najčešće zapuštena građevinska zemljišta, vrtovi, neobrađene poljoprivredne površine, u kulturama kukuruza, suncokreta, uz puteve, železničke pruge, dakle svuda gde ima dovoljno svetla.



Stablo je uspravno, razgranato sa listovima jajolikog oblika, pri čemu je čitava biljka obrasla gustim dlakama. Cvetovi su skupljeni u duge grozdaste cvasti na vrhu stabla i grana, žućkaste boje. Niče krajem aprila, a počinje da cveta od sredine jula do septembra meseca, sa najvećom produkcijom polena u avgustu i septembru. Optimalna temperatura za njeno klijanje i nicanje je temperatura od 20 do 22 0S. Ima veoma veliki potencijal reprodukcije i stalnu zalihu semena u zemljištu. Jedna biljka ambrozije proizvede 500 do 3000 ahenija – semena koje mogu da održe klijavost u zemljištu i do 40 godina, a isto tako produkuje više od milijardu polenovih zrna koji se uz pomoć vetra mogu raspršiti na površini od veše kvadratnih kilometara.



Ambrozija


Ambrozija spada u opasne alergene koji izazivaju tegobe kod oko 10% ljudske populacije. Kod ljudi polen ambrozije je uzročnik 75% svih polenskih alergija pri čemu ne postoji starosna granica za pojavu osetljivosti. Kod najosetljivijih osoba 8 do 20 polenovih zrna u 1 m3 vazduha može da izazove jake alergijske reakcije. Od tegoba letnjih polenski alergija pate u najvećoj meri deca i radno sposobno stanovništvo. Ispitivanja su dokazala da zrna polena sadrže proteaze koje u 30 do 90% slučajeva direktno oštećuju epitel disajnih puteva jer se ne mogu efikasno neutralisati od strane antiproteaza.



Ambrozija izaziva i niz zdravstvenih problema kao što su: respiratorne smetnje (polenska kijavica, sezonski otitis, astma), digestivne i urinarne smetnje (povraćanje, bolove u stomaku, dijareju i urinarne infekcije) i reakcije na koži (koprivnjača, angioneurotski edem i ekcem).



Ambrozija


Simptomi nisu uvek opasni po život, ali smanjuju efikasnost u poslu, te uzrokuju značajne gubitke radnih dana.
UZROKUJE: povećan broj hospitalizacija, povećan broj poseta hitnoj pomoći, kao i povećan broj izostanaka sa radnog mesta i u školi u vreme pojačane koncentracije polena ambrozije u vazduhu. UTIČE na: društvenu aktivnost, izbor karijere, kućne poslove, sportsku aktivnost, fizičku aktivnost, san i uopšte na način života osoba koje imaju problem sa alergijom na ambroziju.




U polenu ambrozije je konstatovano 52 jedinjenja koja su alergogena, od kojih su 6 naročito opasni. Polen ambrozije spada u specifične agense koji zagađuju vazduh. Nespecifični agensi kao što su SO2, NO2, CO2, uz delovanje UV zraka izazivaju povećanu produkciju polena ambrozije i promene u hemijskom sastavu jedinjenja koji su sastavni delovi polenovih zrna i time povećavaju broj alergogenih proteina. Ovim se objašnjava značaj aerozagađenja za povećan broj respiratornih alergijskoh bolesti.



ALERGIJA NA POLEN AMBROZIJE



Alergija na polen se javlja sezonski, u vreme kada se u vazduhu nalaze čestice polena stabala, korova i trava. Za polenske alergije karakteristično je to da se javljaju periodično, zavisno od sezone pojavljivanja određene vrste polena u vazduhu. Koncentracija polena u vazduhu zavisi i od klimatskog područja, vegetacije na određenom području itd.



Polen biljke ambrozije je najalergogeniji polen našeg područja.
Simptomi preosetljivosti na ambroziju se manifestuju kijanjem, peckanjem i suzenjem očiju, zapušenošću i obilnim curenjem iz nosa koje može da traje čitave sezone. Pored navedenih simptoma preosetljivi na polen mogu otežano da dišu i da se žale na stezanje i bol u grudima. To je onda znak da se radi o sezonskoj bronhijalnoj astmi, koja je uzrokovana alergijom na ambroziju. Osobe koje imaju problema s alergijama imaju vrlo osetljiv imunološki sistem koji burno reaguje i na bezopasne čestice (alergene) kao što su polen. Kada alergičar udahne alergen i kada taj alergen uđe u krvotok, imunološki sistem reaguje, te dolazi do alergijske reakcije. Zbog zapušenosti nosa, dolazi do smanjenja i/ili gubitka čula mirisa. Mogu se javiti i podočnjaci, uzrokovani povećanim dotokom krvi. Ovakvi pacijenti su često razdražljivi, malaksali i bez koncentracije, što im umanjuje radnu sposobnost, a opterećuje okolinu obolelog i otežava uobičajenu komunikaciju.



KALENDAR ALERGIJE NA POLEN



Kalendar alergija na polen predstavlja prikaz prisutnosti polena biljaka određenog područja u vazduhu. Osnovna svrha kalendara je informacija o pojavi pojedinih sezonskih alergena, što omogućava pacijentima da svoje aktivnosti prilagode tako da što manje dolaze u dodir sa alergenima.



Ambrozija